Skychart

Deze pagina is alleen-lezen. Je kan de broncode bekijken maar niet veranderen. Neem contact op met de beheerder als je denkt dat dit niet klopt.
====== De weergave van aardscheerders (NEO's) ======
===== De weergave van aardscheerders (NEO's) tijdens passage van de Aarde =====

Deze methode werkt alleen voor passages van een planetoide met een goed bekende baan met een hoge precisie. Dit is vereist voor het MPC of Horizons om correcte posities te kunnen berekenen nu de baan door de invloed van de Aarde verstoord wordt.\\
In het geval dat een object nog maar pas geleden ontdekt is kun je beter de andere methode benutten [[#Weergave van een NEO die nog bevestigd moet worden |beschreven verderop in deze pagina]].

===== Nieuwe methode sinds versie 4.3 =====

Sinds de komst van de beta versie van februari 2021 is het mogelijk om de object posities direct te berekenen in het programma via een SPICE kernel voor de NEO (of andere planteoide). Zelfs voor een verstoorde baan geeft dit dezelfde precisie als Horizon.\\
Het automatiseert de Horizon Telnet interface om een kernel-bestand voor te bereiden en het te downloaden met FTP.

Open Setup -> Solar System, then the tab **SPICE ephemeris**

Bij de eerste keer moet je een e-mailadres invullen, een vereiste van JPL. Voer dan de naam in van de NEO, de eerste dag waarvoor je de positie wilt en het aantal dagen waarvoor je gegevens wilt genereren. \\
Voer geen onnodig lange periode in. Het zal het bestand onnodig groot maken maar ook omdat de berekening steeds worden geupdate op basis van nieuwe observaties waardoor de precisie toe neemt. Het is gemakkelijk om je gegenereerde bestand later uit te breiden om een hogere betrouwbaarheid te verkrijgen..\\
Als je klaar bent klik je **Download**.

{{:en:documentation:neospice1.png?400|}}


Nadat de download is voltooid, zie je een nieuwe regel in de onderstaande lijst.\\
Zorg ervoor dat je het object selecteert dat je op je plaatje wil weergeven.\\
Met een rechtermuisklik verschijnt een menu waarmee je een of alle efemeriden kunt vernieuwen of verwijderen.\\
Klik **OK** onderaan het venster.

{{:en:documentation:neospice2.png?400|}}

Om je nieuwe object te lokaliseren typ je de naam in in het zoekvenster op de gereedschappenbalk en toets je Enter.

{{:en:documentation:neospice3.png?400|}}

De weergave van dit object is onafhankeijk van de weergave van andere planetoiden. De weergave van planetoiden hoeft niet te worden geselecteerd.\\
Er is ook een onafhankelijke selectie beschikbaar om de omloopbaan af te beelden..

{{:en:documentation:neospice4.png?400|}}


----



====== Tonen van Near Earth Objects ======
Voor NEO's, aardscheerders, kunnen we voor onze plaats en tijd nauwkeurig de positiegegevens laten berekenen. Geplaatst in een tabel kunnen we deze gegevens als een catalogus in Cartes du Ciel opnemen. De gegevens kunnen we laten berekenen en ophalen van het [[http://www.minorplanetcenter.net/iau/MPEph/MPEph.html| Minor Planet Center]] of van de [[http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi|Horizons website van NASA JPL]]  \\ \\
Om betrouwbare posities van NEO's af te beelden kunnen we géén gebruik maken van voorspellingen op basis van baanelementen!  \\ \\
**Het is zeer verstandig om op het laatste moment voor het waarnemen nog een laatste berekening te laten maken en op basis daarvan een nieuwe catalogus te genereren!**

==== Waarom we nu geen gebruik maken van baanelementen ====
Normaal gesproken kan Cartes du Ciel op basis van de baanelementen uitstekende kaarten maken voor planeten, kometen en planetoïden. Het zwaartekrachtsveld van de Aarde of andere planeten is voor deze objecten nauwelijks een storende factor. Maar het zwaartekrachtsveld van de Aarde is natuurlijk wel van grote invloed wanneer deze objecten wel dicht nabij komen.
 
Baanelementen zijn de gegevens om de kegelsnede-vormige banen te beschrijven van een object dat rond de Zon beweegt. Voor de opstelling van de baanelementen wordt alleen gerekend met twee lichamen, het object zelf en de Zon. Natuurlijk is er altijd wel wat invloed van de planeten, maar doordat de afstanden groot zijn is deze invloed gering. Hierdoor zijn de baanelementen doorgaans goed als model te gebruiken om voor enige tijd posities te voorspellen.

Voor aardscheerders gaat dit niet op. De juiste baan moet je nu met drie lichamen berekenen: het object zelf, de Zon en de Aarde. Zo'n baan kan geen zuivere kegelsnede meer zijn. En omdat baanelementen alleen maar kegelsnedes beschrijven, zijn ze voor aardscheerders niet bruikbaar. Als je per se vast wilt blijven houden aan baanelementen om de baan tijdens aardpassage te beschrijven, dan zul je zien dat deze voortdurend veranderen. De baan van de aardscheerder is na passage blijvend veranderd. Pas als de aardscheerder ver van de Aarde weg is zijn de baanelementen weer goed bruikbaar om voorspellingen te doen.

===== Downloaden CatGen project-bestanden =====
Je kunt je efemeriden gegevens laten berekenen door het Minor Planet Center (MPC) of door NASA JPL Horizons. Je kunt er ook voor kiezen ze allebei te gebruiken. Cartes du Ciel kan beide catalogi gelijktijdig afbeelden. \\ \\
Voor het gemak heb ik een zip bestand samengesteld met daarin:
| **MPC.prj** | Het CatGen project-bestand voor het efemeriden-formaat van MPC|
| **Horizons.prj** | Het CatGen project-bestand voor het efemeriden-formaat van NASA JPL Horizons|
| **mpc.txt** | Ruw ASCII-tekst bestand als voorbeeld, bevat efemeriden van MPC|
| **horizons.txt** | Ruw ASCII-tekst bestand als voorbeeld, bevat efemeriden van Horizons|
| **mpc.hdr** | Voorbeeld-catalogus header, klaar voor gebruik, gegenereerd met CatGen, gebaseerd op de MPC gegevens|
| **horizons.hdr** | Voorbeeld-catalogus header, klaar voor gebruik, gegenereerd met CatGen, gebaseerd op de Horizons gegevens|
| **mpc.info2** | Voorbeeld-catalogus data, klaar voor gebruik, gegenereerd met CatGen, gebaseerd op de MPC gegevens|
| **horizons.info2** | Voorbeeld-catalogus data, klaar voor gebruik, gegenereerd met CatGen, gebaseerd op de Horizons gegevens|
| **README.txt** | Beknopte engelstalige beschrijving van het doel en functie van bovenstaande bestanden|

Download eerst [[https://ap-i.net/pub/skychart/neo/ephemerides.zip|dit zip bestand]] en pak het uit in de map waar jij je catalogi wilt bewaren. Onder Windows is standaard catalogus map ''C:\Program Files\Ciel\cat'', onder Linux is dat ''/usr/share/apps/ciel''. 
Pak het zip-bestand in je catalogi map uit. Je ziet dat er nu een nieuwe map ''**ephemerides**'' aangemaakt is met de bovenstaande bestanden. 

===== Ophalen positiegegevens bij Minor Planet Center =====
Ga naar de bron van de MPC gegevens via [[http://www.minorplanetcenter.net/iau/MPEph/MPEph.html|deze link]] in een nieuw venster.  \\
Selecteer de radioknop ''**Return Ephemerides**'', als deze nog niet aangevinkt is. In het rechthoekige venster voer je de gewenste object-identificatie(s) in waarvoor je de catalogus wilt genereren, bijvoorbeeld **2012 DA14**. \\
Selecteer of vul op dezelfde pagina ook in:\\
  * De gewenste startdatum voor de berekeningen, in Universal Time. Verschillende formaten zijn toegestaan. Bijvoorbeeld: \\
    * ''**2013 02 15 194600**'' is 19:46:00 (h:m:s) op 15 februari 2013\\ 
    * ''**2013/02/15.75**'' betekent 15 februari 2013 om 18:00 UT.\\
  * Het aantal posities dat je wilt berekenen (''**number of dates to output**'').\\
  * Optioneel: vul een getal in het venster (''**Ephemeris interval**'') als je een interval wilt in eenheden van de volgende te selecteren tijdseenheid //Ephemeris units//.\\
  * De gewenste tijdseenheid (''**Ephemeris units**'') in dagen, uren, minuten of seconden.\\
  * In decimale notatie: lengtegraad ''**(longitude)**'', breedtegraad ''**(latitude)**'' en hoogte boven zeeniveau  in meters ''**(altitude)**'' van de waarneemplaats.\\
  * Laat aangevinkt: ''**full sexagesimal**'', ''**total motion and direction**'', ''** ”/min**''.\\
  * Vink naar je voorkeur aan onder ''**Measure azimuths**''. De selectie //Measure azimuths: eastwards from the north meridian// geeft als resultaat de azimut zoals we die in Nederland gebruikelijk hanteren. \\
  * Laat aangevinkt: ''**Format for elements output: none**''.\\
  * Klik op de knop ''**Get ephemerides/HTML page**''. 
<code>
2013 02 15 180000 11 46 49.9 -59 00 03   0.00036 0.988  105.1  74.9   9.6 1164.89    006.0    128  -54   -11   0.30   128  +45        54 078.6 / Map / Offsets
2013 02 15 180100 11 47 05.7 -58 40 38   0.00036 0.988  105.4  74.6   9.8 1178.23    006.0    127  -54   -11   0.30   129  +45        54 078.5 / Map / Offsets
2013 02 15 180200 11 47 21.4 -58 21 00   0.00036 0.988  105.7  74.3   9.7 1191.74    005.9    127  -54   -12   0.30   129  +45        54 078.4 / Map / Offsets
2013 02 15 180300 11 47 36.9 -58 01 07   0.00036 0.988  105.9  74.0   9.7 1205.47    005.9    126  -53   -12   0.30   129  +45        54 078.2 / Map / Offsets
2013 02 15 180400 11 47 52.4 -57 41 01   0.00035 0.988  106.2  73.8   9.7 1219.36    005.8    126  -53   -12   0.30   129  +45        54 078.1 / Map / Offsets
2013 02 15 180500 11 48 07.7 -57 20 41   0.00035 0.988  106.5  73.5   9.7 1233.43    005.7    125  -53   -12   0.30   130  +44        54 078.0 / Map / Offsets
2013 02 15 180600 11 48 22.9 -57 00 07   0.00035 0.988  106.8  73.2   9.7 1247.67    005.7    125  -53   -12   0.30   130  +44        54 077.9 / Map / Offsets
2013 02 15 180700 11 48 38.0 -56 39 18   0.00035 0.988  107.1  72.9   9.6 1262.14    005.6    124  -52   -12   0.30   130  +44        55 077.8 / Map / Offsets
</code>

Open in de eerder gemaakte map ''**ephemerides**'' het MPC.txt document met een ASCII-editor (bijv. notepad of vi). Selecteer in de browser met de gegenereerde MPC-efemeriden uitsluitend de regels in de tabel met positiegegevens. Kopieer deze in je zojuist geopende tekstdocument, sla het document op. Dit tekstdocument gaan we met CatGen gebruiken als invoergegevens om onze catalogus te genereren. \\

Als je geen gegevens wilt van Horizons, sla dan de volgende paragraaf over en ga verder met het [[#genereren_van_de_efemeriden-catalogus_met_catgen|genereren van de efemeriden-catalogus]]  

===== Ophalen positiegegevens bij Horizons =====

Open [[http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi|deze link]] in een nieuw venster.  \\
Neem instellingen over zoals onderstaand uiteraard met jouw aanpassingen. Klik daarvoor op de **Change** link naast het onderwerp: \\
  * Selecteer bij **Ephemeris Type** **''Observer Tables''**. \\
  * Kies voor **Target Body** jouw gewenste object. \\
  * Voor de **Observer location** klik je onder **Specify Observer Location:** op de regel **''specify latitude, longitude, and altitude''** en stel daarna onder **Specify Observer Coordinates** de coördinaten en hoogte in van je waarneemlocatie. Klik daarna op de knop **Use specified Coordinates**.\\
  * Stel vervolgens het gewenste tijdsbereik in.\\

|  Ephemeris Type | [change] |:  OBSERVER|
|  Target Body |[change] |:  Asteroid (2012 DA14)|
|  Observer Location |[change] |:  user defined ( 5°52'07.0''E, 51°49'24.0''N, 60 m )|
|  Time Span |[change] |:  Start=2013-02-15 19:00, Stop=2013-02-16 02:00, Step=10 m|
|  Table Settings |[change] |:  defaults|
|  Display/Output |[change] |:  default (formatted HTML)|

Alle vereiste gegevens zijn nu ingevoerd. Klik nu op de knop **Generate Ephemeris**. In het **Results** gedeelte vind je de lijst van posities zoals onderstaande voorbeeld.\\
<code>
 2013-Feb-15 19:00  m  12 00 04.31 -31 04 57.4   8.32 0.00025777599773  -3.0499410 127.3788 /L  52.6083
 2013-Feb-15 19:01  m  12 00 15.84 -30 26 57.6   8.30 0.00025656475249  -2.9902275 127.8449 /L  52.1423
 2013-Feb-15 19:02  m  12 00 27.35 -29 48 37.0   8.27 0.00025537764519  -2.9295700 128.3127 /L  51.6746
 2013-Feb-15 19:03  m  12 00 38.84 -29 09 55.8   8.25 0.00025421505430  -2.8679690 128.7818 /L  51.2056
 2013-Feb-15 19:04  m  12 00 50.31 -28 30 54.3   8.23 0.00025307735783  -2.8054258 129.2522 /L  50.7354
</code>

Open in de eerder gemaakte map ''**ephemerides**'' het Horizons.txt document met een ASCII-editor (bijv. notepad of vi). Selecteer in de browser met de gegenereerde Horizons-efemeriden uitsluitend de regels met positiegegevens zoals bovenstaande voorbeeld, inclusief de eerste spatie aan het begin. Kopieer alles in je zojuist geopende tekstdocument, sla het document op. Dit tekstdocument gaan we met CatGen gebruiken als invoergegevens om onze horizons-catalogus te genereren. \\




===== Genereren van de efemeriden-catalogus met CatGen =====

Voor algemene uitleg voor het gebruik van CatGen klik [[nl:documentation:catgen|hier]]  \\

Via het menu: **Instellingen → Catalogi**, dan de tab **Catalogi** in het dialoogvenster, klik de CatGen knop aan de rechterkant. \\ \\
==== Pagina 1 ====
Klik onder op in het nieuwe dialoogvenster op de knop **Laad project**. Zoek de in de catalogus map de map met de naam ''ephemerides'' op en selecteer het **.prj-bestand** dat bij je efemeriden-bron behoort. \\ \\
Vervang bij **Catalogus korte benaming** de identificatie voor korte, herkenbare catalogus-naam, maximaal 4 tekens. Bijvoorbeeld de laatste 4 tekens van je object identificatie.\\ \\
Vul bij **Catalogus lange benaming** de objectidentificatie gecombineerd met de datum in.\\ \\
Klik op de knop **Bestand openen** om de input-catalogus op te geven. Stel hier het tekstbestand in waarin je eerder de tabelgegevens hebt opgeslagen afkomstig van het Minor Planet Center of van de NASA JPL Horizons. \\ \\ 
Laat de output catalogus type op **tekstbestand catalogus** staan. \\ \\
Klik op **volgende**.\\ \\ 

==== Pagina 2 ====
**Voor MPC** Laat equinox staan op 2000, stel de epoche in voor de jaar van de datum waarvoor je de kaart maakt. \\ \\
**Voor Horizons:** Zoek in de results-pagina van Horizons naar de equinox en de epoche gegevens. Deze staan boven de coördinaten tabel. Als je een gegeven vindt als ''Initial FK5/J2000.0 heliocentric ecliptic osculating elements'', dan laat je de equinox op 2000 staan. De epoche is hier gegeven in zowel Juliaanse telling als in datum. Neem voor de epoche alleen het jaar gedeelte uit het datum-deel over. \\ \\
Zoek in de tabel op wat de maximaal te verwachten magnitude van het object zal zijn. Rond deze af naar boven en vul de waarde voor magnitude in. \\ \\
Bij objecttype kun je de weergave vorm opgeven. Kies een eenvoudige, goed herkenbare vorm. Standaard heb ik een ruitje ingesteld.\\ \\
Klik op **volgende**. \\ \\

==== Pagina 3 ====
Alle benodigde instellingen hier zouden geschikt moeten zijn voor het format waarin MPC of Horizons de data aanleverde. Klik **volgende**.\\ \\

==== Pagina 4 ====
Stel nu het pad in waar je de catalogus-gegevens wilt wegschrijven. Een logische plek is de map die je hebt aangemaakt waarin ook het tekstbestand zich bevindt. \\
Sla eerst je project-instellingen op door op de knop **Sla project op** te klikken.\\
Klik nu op de knop **Creëer catalogus**, klik daarna op de knop **Sluiten**.\\ \\

Maak de catalogus voor het programma vindbaar door te klikken op de knop **Toevoegen**. Zoek het ''.hdr'' bestand van de catalogus op in de map waar je deze hebt weggeschreven. Activeer daarna de catalogus door op het rode bolletje te klikken. Deze wordt nu groen. \\ \\
===== Weergave =====
De positie van de planetoïde wordt met ongewijzigde instellingen uit het project-bestand weergegeven als een rood ruitje. De catalogus reageert als of het deep-sky objecten betreft, dus onafhankelijk van de grensmagnitude van de sterren. \\ \\
Om de weergave in hetzelfde coördinatensysteem te doen als de gegevens afkomstig van Horizons, controleer: **Instellingen** -> **Kaart, coördinaten...**, kies onder **Coördinaattypen** de radioknop ''**Astrometrisch J2000 (gemiddelde equinox J2000, epoche van de datum)**''. 
 



====== Weergave van een NEO die nog bevestigd moet worden ======

Als er nog te weinig observaties zijn van een pas geleden ontdekt object om betrouwbaar een positie te voorspellen, dan kun je gebruik maken van deze methode ontwikkeld Basil Rowe gebaseerd op gegevens van de "MPC NEO Confimation page" ([[http://www.minorplanetcenter.net/iau/NEO/toconfirm_tabular.html|NEOCP]]).

Deze methode maakt het mogelijk om een onzekerheidsverdeling af te beelden in CdC zodat je een betere planning kunt maken om het object opnieuw terug te vinden.

Begin met het downloaden van de [[https://ap-i.net/pub/skychart/neo/NEO-CdC_plot_project.zip|project bestanden]].

Pak het zip-bestand uit en lees de documenten __Uncertainty Map Plotting in Cartes du Ciel__ and  __How to Use for Excel or OpenOffice__.\\

Het proces bestaat uit het doen van een kopieer/plak actie van variante baan elementen van de NEOCP in een spreadsheet, gevolgd door een macro om de elementen te herformateren voor het gebruik in CdC. 

Daarna kun je de onzekerheid afbeelden in CdC:
{{:en:documentation:neo-uncertainty.png?500|}}

Als je vragen of opmerkingen hebt, stuur ze (in het Engels) naar Basil Rowe (e-mailadres in de project-bestanden)